SORU: Bu araç ne işe yarar?
Araç Değer Kaybı Hesaplama Aracı, trafik kazası sonucunda araçta meydana gelen değer kaybını resmi formüle uygun olarak hesaplar. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları Ek-1 (Resmi Gazete 4/12/2021-31679) kapsamında belirlenen yöntemi uygular.
SORU: Hangi formülü kullanır?
Araç değer kaybı şu formülle hesaplanır: DK = Piyasa Değeri × R × K × H × G. Burada R rayiç değer katsayısı, K kullanılmışlık katsayısı, H hasar katsayısı ve G genel değerlendirme katsayısıdır. Motosikletlerde (F kodu) sonuca ek olarak ×2,5 çarpanı uygulanır.
SORU: Kimler kullanabilir?
Araç, avukatlar, sigorta eksperleri, trafik kazası mağdurları ve sigorta şirketleri için tasarlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
SORU: Araç çevrimdışı çalışır mı?
Evet. Tamamen HTML ve JavaScript tabanlıdır, sunucu bağlantısı gerektirmez. Dosyayı tarayıcınızda açarak internet bağlantısı olmadan da kullanabilirsiniz.
SORU: Araçta kaç sekme var?
Üç sekme bulunur. Araç Bilgileri sekmesi aracın temel özelliklerini ve genel parametreleri girdiğiniz ana formdur. Hasarlı Parçalar sekmesi kazada hasar gören parçaları seçip detaylandırdığınız bölümdür. Sonuç sekmesi hesaplanan değer kaybını, formül detayını ve parça özetini gösterir.
SORU: Araç grubu seçeneğinde hangi türler var?
Desteklenen araç grupları ve kodları şunlardır: Otomobil (A), Taksi (A), Minibüs (B), Otobüs (B), Kamyonet (C), Kamyon (C), Çekici (C), İş Makinesi (D), Traktör (D), Tarım Makinesi (D), Özel Amaçlı Araç (Ç), Römork (E), Motosiklet (F) ve Tanker (Ç). Araç kodları, hangi R ve K tablolarının kullanılacağını ve hangi parça listesinin gösterileceğini belirler.
SORU: Piyasa değeri olarak ne girmeliyim?
Kasko değeri ve TOBB (Ticaret Odaları Birliği) listesi ortalaması girilmelidir. Bu değer, formüldeki çarpanın temelini oluşturur ve R katsayısının belirlenmesinde de kullanılır.
SORU: Kilometre alanına ne girilir?
Aracın kaza anındaki kilometre değeri girilir. Bu değer K (kullanılmışlık) katsayısını belirler. Kilometre arttıkça K katsayısı düşer, yani yüksek kilometreli araçlar daha düşük değer kaybına sahip olur. İş makineleri ve traktörler (D kodu) için bu alan "Çalışma Saati" olarak değişir.
SORU: KDV dahil toplam hasar tutarı ne anlama gelir?
Kazada yapılan onarımın KDV dahil toplam maliyetidir. Bu tutar T katsayısının hesaplanmasında kullanılır: T = (Hasar Tutarı / Piyasa Değeri) × 100 × 0,10. Tenzil (düşüm) yapılmaz, yani brüt tutar girilir.
SORU: R (Rayiç Değer Katsayısı) nasıl belirlenir?
Aracın piyasa değerine ve araç koduna göre otomatik olarak hesaplanır. A ve F kodlu araçlar (otomobil, motosiklet) ile diğer araçlar için farklı tablolar uygulanır. Piyasa değeri arttıkça R katsayısı yükselir (0,65'ten 1,00'a kadar).
SORU: K (Kullanılmışlık Katsayısı) nasıl belirlenir?
Aracın kilometresine ve araç koduna göre otomatik olarak hesaplanır. A ve F kodlu araçlar, B/C/Ç/E kodlu araçlar ve D kodlu araçlar (iş makineleri) için farklı kilometre aralıkları tanımlıdır. Kilometre düştükçe K katsayısı yükselir (0,70'ten 1,00'a kadar).
SORU: "Ticari veya Kiralık Araç" seçeneği ne yapar?
G.1 parametresini aktif eder ve genel değerlendirme katsayısından (G) 0,05 düşürür. Ticari veya kiralık araçların değer kaybı normal araçlardan daha düşük hesaplanır.
SORU: SBM Hasar Geçmişi Kayıt Sayısı nedir?
SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) sisteminde aracın daha önceki hasar kayıt sayısını ifade eder. Her kayıt için G katsayısından 0,03 düşülür (G.2 parametresi). 0 ile 5 arasında seçilebilir. Daha fazla hasar geçmişi olan araçlarda değer kaybı daha düşük hesaplanır.
SORU: G.3 (Kilometre Yakınlık) parametresi nedir?
Bu parametre otomatik olarak hesaplanır ve kullanıcı tarafından girilmez. Aracın kilometresi, K katsayısı tablosundaki bir alt sınıra 1.000 km yakınlık içindeyse G katsayısına +0,05 eklenir. Bu, sınır değere yakın araçların daha adil değerlendirilmesini sağlar.
SORU: G (Genel Değerlendirme Katsayısı) nasıl hesaplanır?
G = 1 + G.1 + G.2 + G.3 formülüyle hesaplanır. G.1 ticari araç indirimi (−0,05 veya 0), G.2 SBM hasar kaydı indirimi (kayıt başına −0,03) ve G.3 kilometre yakınlık bonusudur (+0,05 veya 0).
SORU: Hasarlı parça nasıl eklenir?
Araç grubunu seçtikten sonra "Hasarlı Parçalar" sekmesine geçildiğinde, o araç koduna ait tüm parçalar listelenir. Hasarlı parçaya tıklayarak ekleme yapılır. Aynı parçayı birden fazla kez eklemek de mümkündür.
SORU: Her araç kodu için kaç parça tanımlıdır?
A kodu (otomobil) için 32 parça, B kodu (minibüs/otobüs) için 15 parça, C kodu (kamyonet/kamyon) için 13 parça, Ç ve D kodu (özel amaçlı/iş makinesi) için 6 parça, E kodu (römork) için 6 parça ve F kodu (motosiklet) için 4 parça tanımlıdır.
SORU: Parça eklendikten sonra hangi seçenekler gösterilir?
Her parça için üç seçenek belirlenir. İşlem olarak değişim veya onarım seçilir. Değişimde P (parça değişim katsayısı) uygulanır. Onarım Seviyesi olarak hafif, orta veya yüksek seçilir; her birinin farklı katsayı değeri vardır. Boya olarak yok, tam veya lokal seçilir; boya da ayrı bir katsayı ekler.
SORU: Onarım seviyeleri ne anlama gelir?
Hafif onarım (Oİ-Hafif): parçanın yüzeysel hasarı, düşük katsayı. Orta onarım (Oİ-Orta): belirgin düzeltme gerektiren hasar, orta katsayı. Yüksek onarım (Oİ-Yüksek): ciddi yapısal onarım, en yüksek katsayı. Bazı parçalarda onarım seçeneği yoktur; yalnızca değişim mümkündür.
SORU: Boya katsayısı nasıl işler?
Boya yapılmamışsa katsayı 0'dır. Tam boya (Yİ-Tam) yüksek katsayı, lokal boya (Yİ-Lokal) daha düşük katsayı ekler. Bazı parçalarda boya seçeneği yoktur (örneğin hava yastıkları) veya yalnızca tam boya seçeneği vardır.
SORU: "Toplam HK" ne demektir?
HK (Hasar Katsayısı), seçilen tüm parçaların Pİ/Oİ ve Yİ değerlerinin toplamıdır: HK = Σ(Pİ veya Oİ + Yİ). Bu değer, H katsayısının hesaplanmasında T ile birlikte kullanılır.
SORU: Eklenen bir parçayı nasıl kaldırırım?
Her parçanın sağ üst köşesinde kırmızı "Kaldır" butonu bulunur. Bu butona tıklayarak parçayı listeden çıkarabilirsiniz.
SORU: Sonuç ekranında neler gösterilir?
En üstte hesaplanan değer kaybı büyük rakamla gösterilir. Altında hesaplama detayı kartı yer alır: piyasa değeri, araç kodu, R, K, HK, T, H ve G katsayıları ayrı ayrı listelenir. G detayı bölümünde G.1, G.2 ve G.3 değerleri gösterilir. "Formülü Göster" butonu tüm hesaplamayı adım adım formül olarak açar.
SORU: H katsayısı nasıl hesaplanır?
H = (HK + T) / 100 formülüyle hesaplanır. HK seçilen parçaların toplam hasar katsayısıdır. T ise hasar tutarı katsayısıdır: T = (KDV Dahil Hasar Tutarı / Piyasa Değeri) × 100 × 0,10.
SORU: Motosikletlerde neden ek çarpan uygulanır?
F kodlu araçlarda (motosikletler) hesaplanan değer kaybına ×2,5 çarpanı uygulanır. Bu, Genel Şartlar Ek-1'de motosikletler için belirlenen düzeltme katsayısıdır. Sonuç ekranında bu çarpanın uygulandığına dair bir not görüntülenir.
SORU: Formül detayını nasıl görebilirim?
Sonuç ekranında "Formülü Göster" butonuna tıklayarak tüm hesaplama adımlarını açabilirsiniz: HK toplamı, T hesabı, H hesabı, G hesabı ve nihai DK formülü sırasıyla gösterilir. Aynı butona tekrar tıklayarak gizleyebilirsiniz.
SORU: Hasarlı parça özeti ne gösterir?
Seçilen tüm parçaların kodu, adı, yapılan işlem türü (değişim/onarım seviyesi), boya durumu ve her parçanın bireysel katsayı değerini listeler.
SORU: Farklı araç kodları için neden farklı tablolar kullanılır?
Her araç türünün piyasa değeri aralığı, normal kilometre kullanımı ve parça yapısı farklıdır. Örneğin bir otomobil için 50.000-100.000 km arası orta kullanıma denk gelirken, bir kamyon için bu değerler çok daha yüksektir. Bu nedenle R ve K tabloları araç koduna göre ayrı ayrı tanımlanmıştır.
SORU: R katsayısında A/F ve diğer kodlar arasındaki fark nedir?
A ve F kodlu araçlarda (otomobil, motosiklet) R katsayısı 0-49.999 TL aralığında 0,65'ten başlayıp 750.000+ TL'de 1,00'a ulaşır. Diğer araçlarda (B, C, Ç, D, E) ise aralıklar daha geniştir: 0-249.999 TL'de 0,65'ten başlayıp 1.500.000+ TL'de 1,00'a ulaşır.
SORU: Bu aracın sonuçları kesin midir?
Hayır. Bu araç Genel Şartlar Ek-1 formülünü uygulamakla birlikte yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Nihai değer kaybı tespiti ekspertiz raporu, mahkeme bilirkişi raporu veya sigorta şirketinin değerlendirmesiyle kesinleşir. Hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
Bu SSS belgesi, Araç Değer Kaybı Hesaplama Aracı'nın Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları Ek-1 (RG-4/12/2021-31679) uyarınca hazırlanan sürümüne göre oluşturulmuştur.
