SORU: Bu araç ne işe yarar?
Aktüeryal Tazminat Hesaplama Aracı, iş kazası veya trafik kazası sonucunda oluşan maddi zararın aktüeryal yöntemlerle hesaplanmasını sağlar. İki ana hesaplama türünü destekler: ölümlü kaza sonucu destekten yoksun kalma tazminatı ve maluliyet (iş göremezlik) tazminatı. TRH-2010 hayat tablosu, progresif rant yöntemi ve 360 gün esası kullanılarak Yargıtay içtihatlarına uygun hesaplama yapar.
SORU: Kimler kullanabilir?
Araç öncelikle avukatlar, aktüerler ve sigorta uzmanları için tasarlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
SORU: Hangi yöntemi kullanır?
Araç dört temel yönteme dayanır:
TRH-2010 (Türkiye Hayat Tablosu 2010): Yargıtay 10. HD 2021/6505 E. kararı gereğince bakiye ömür hesabında kullanılır.
Progresif Rant: %10 artış ve %10 iskonto uygulanır ($1.1 \times 0.9090 \approx 1.0$ nötr), böylece bugünkü ücret üzerinden hesap yapılır.
Lineer Enterpolasyon: Yaş kesirli alınarak bakiye ömür hassas biçimde hesaplanır, yuvarlanmaz.
360 Gün Esası: Yargıtay 17. HD 2016/7626 E. kararı uyarınca 1 yıl = 360 gün, 1 ay = 30 gün kabulüne dayanır.
SORU: Araç çevrimdışı çalışır mı?
Evet. Tamamen HTML ve JavaScript tabanlıdır, sunucu bağlantısı gerektirmez. Dosyayı herhangi bir tarayıcıda açarak kullanabilirsiniz.
SORU: Araçta kaç sekme var ve ne işe yarar?
Araçta dört sekme bulunur:
Giriş: Tüm verilerin girildiği ana formdur.
Sonuç: Hesaplama sonuçlarını özet kartlar ve tablolar halinde gösterir.
Tablo: Geçici iş göremezlik tablosu ve progresif rant tablolarını detaylı olarak sunar.
Yöntem: Kullanılan hesaplama metodolojisini açıklar.
SORU: "Ölümlü Kaza" ve "Maluliyet" arasındaki fark nedir?
Ölümlü Kaza (Destekten Yoksun Kalma): Vefat eden kişinin geride kalan hak sahiplerinin (eş, çocuk, anne, baba) uğradığı maddi kaybı hesaplar. 5510 SK m.34 pay dağılımı uygulanır.
Maluliyet (İş Göremezlik): Kazada yaralanan kişinin geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik ve ekonomik geleceğin sarsılması zararlarını hesaplar.
SORU: Kusur oranı ne anlama gelir?
Kusur oranı, karşı tarafın (davalının) kusur yüzdesini ifade eder. Hesaplanan toplam zarar bu oranla çarpılarak tazminat miktarı belirlenir. Örneğin %100 kusur, tüm zararın karşı taraftan talep edilebileceği anlamına gelir.
SORU: Para birimi seçimi ne işe yarar?
Hesaplama USD, TL veya EUR cinsinden yapılabilir. Gemi adamları gibi dövizle ücret alan kişilerde genellikle USD seçilir. Pasif dönem ve kara çalışma hesapları için döviz kuru üzerinden dönüşüm otomatik olarak yapılır.
SORU: Hangi tarihler girilmelidir?
Dört temel tarih bilgisi gereklidir:
Doğum Tarihi: Yaş ve bakiye ömür hesabının temelidir.
Olay Tarihi: Kazanın gerçekleştiği tarihtir.
Rapor Tarihi: Maluliyette işlemiş/işleyecek dönem ayrımının başlangıcıdır.
Emeklilik Yaşı: Aktif/pasif dönem ayrımını belirler (Gemi adamları için genelde 65, diğerleri için 60).
SORU: Bakiye ömür nasıl hesaplanır?
TRH-2010 hayat tablosundaki verilere dayanır. Erkek ve kadın için ayrı tablolar kullanılır. Kişinin olay tarihindeki yaşı kesirli olarak hesaplanır ve lineer enterpolasyon ile tam yaşlar arası bakiye ömür hassas biçimde belirlenir.
SORU: Sürekli maluliyet oranı nedir?
Hastane sağlık kurulunun belirlediği kalıcı iş göremezlik oranıdır. Örneğin %22.2 maluliyet, kişinin çalışma gücünün %22.2'sini kalıcı olarak kaybettiği anlamına gelir.
SORU: "Fark Ücreti Yaklaşımı (Kalkan)" nedir?
Gemi ücreti ile kara ücreti arasındaki farkın tek bir kalem olarak hesaplanmasıdır. Örneğin; gemi ücreti 2.532 USD, kara ücreti 571 USD ise fark olan 1.961 USD üzerinden tüm hesaplama yapılır. Daha sade bir yöntemdir.
SORU: "Ayrı Hesap Yaklaşımı (Şişman)" nedir?
Gemi geliri (USD) ve kara kazancının (TL) ayrı ayrı hesaplandığı yöntemdir. Gemi geliri tam kayıp olarak alınır, karada maluliyet oranına göre çalışılabilecek kısım düşülür. Daha detaylı bir analiz sunar.
SORU: Ekonomik geleceğin sarsılması ne demektir?
TBK m.54 kapsamında, özellikle gemi adamları için geçerli bir kalemdir. Kaza sonrası gemide çalışma yetisi tamamen kaybedilirken (%100 kayıp), karada maluliyet oranı düşüldükten sonra kalan oranda asgari ücretle çalışılabileceği kabul edilir.
SORU: Pay dağılımı nasıl yapılır?
5510 SK m.34 hükümleri uygulanır:
Tek eş varsa: 4/8 pay.
Eş ve bir çocuk varsa: Eş 3/8, çocuk 2/8.
Anne ve baba varsa: Her biri 1/8 pay alır.
Destek süreleri sona erdikçe paylar otomatik olarak yeniden dağıtılır.
SORU: Çocuğun destek süresi nasıl belirlenir?
Çocuğun eğitim durumuna göre; normal eğitim için 18 yaşına, yükseköğrenim için ise 25 yaşına kadar destek süresi kabul edilir.
DİKKAT: Bu aracın sonuçları kesin değildir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları, mahkeme kararları ve SGK uygulamaları olabilir. Kesin hesaplama için bir aktüerya uzmanına veya avukata danışılmalıdır.
Bu SSS belgesi, Aktüeryal Tazminat Hesaplama v3 (TRH-2010 · Progresif Rant · 5510 SK) sürümüne göre hazırlanmıştır.
